St Deiniol, Llanddeiniolen

Ynglŷn â'r eglwys

Er fod yr eglwys bresennol yn Fictoraidd, mae'r safle wedi bod yn lle addoliad Cristnogol ers 'Oes y Seintiau' yn y 6ed ganrif. Amcangyfrifir bod rhai o'r coed yw enfawr yn y fynwent yn 2,000 o flynyddoedd oed, sy'n awgrymu bod hwn yn lle cysegredig cyn y cyfnod Cristnogol. Mae golygfeydd hyfryd o'r Wyddfa, bryngaer Oes yr Haearn Dinas Dinorwig, a draw i Fynydd Caergybi ar Ynys Môn. Mae'r fynwent yn cynnwys cofeb ryfel y plwyf yn ogystal â nifer o feddau rhyfel.

Ymweld â'r eglwys

Mae'r eglwys fel arfer ar agor i ymweld 24/7 ond ar hyn o bryd mae ar gau ar gyfer gwaith adeiladu tan fis Tachwedd 2026.

Rydym yn cwrdd i addoli am 3yh ar drydydd Sul y mis. Mae'r gwasanaethau'n ddwyieithog ac yn amrywio rhwng Cymun neu wasanaeth o emynau, gweddïau a myfyrdod, a all fod yn seiliedig ar thema benodol. Gweinir lluniaeth bob amser ar ôl gwasanaethau!

Ychydig o hanes

Er bod yr eglwys wedi’i chysegru i ‘Deiniol’, mae’r ffurf ‘Deiniolen’ yn awgrymu ‘mab’ Sant Deiniol a sefydlodd Eglwys Gadeiriol Bangor ac a wasanaethodd fel Esgob cyntaf Bangor. Byddai’r lle addoliad wedi cael ei ailadeiladu sawl gwaith dros y blynyddoedd, yn fwyaf diweddar ym 1843 a chomisiynwyd y ffenestr ddwyreiniol, gan yr artist Charles Clutterbuck, ar gyfer yr eglwys newydd. Daeth y bedyddfaen carreg (dyddiedig 1665) o’r adeilad blaenorol, yn ogystal â sawl plac coffa. Mae’r ddwy ‘fowlen’ carreg y tu allan i’r drws yn gawgiau dŵr sanctaidd hynafol, a ddefnyddiwyd gynt gan addolwyr i groesi eu hunain wrth fynd i mewn i’r eglwys.